xành xạch

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Âm thanh phát ra từ vật cứng va chạm vào nhau một cách liên tục, thường gây cảm giác khó chịu, ồn ào: "xành xạch" mô tả tiếng động lạch cạch, lộc cộc, thường nghe thấy khi có nhiều vật bằng kim loại, gỗ, hoặc nhựa cứng va chạm, di chuyển không êm.
   • Trạng thái lỏng lẻo, không chắc chắn, gây tiếng ồn: Dùng để chỉ các bộ phận của máy móc, đồ vật bị lỏng, khi hoạt động phát ra tiếng động đều đều, khó chịu.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Chiếc xe đạp cũ chạy xành xạch trên đường đá. (Tiếng động lạch cạch phát ra từ xe đạp cũ khi di chuyển.)
  • Cánh cửa bị lỏng, mỗi lần đóng mở lại kêu xành xạch. (Tiếng ồn khó chịu từ cửa bị hỏng.)
  • Máy giặt cũ kêu xành xạch suốt cả buổi. (Tiếng động đều đều, không êm từ máy giặt.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xành xạch" thường được dùng trong văn nói hoặc văn miêu tả để nhấn mạnh sự cũ kỹ, hư hỏng, hoặc thiếu bảo trì của đồ vật.
  • Cả căn nhà vang lên tiếng quạt trần xành xạch như sắp rơi. (Tiếng động báo hiệu sự nguy hiểm, hư hỏng.)

Biến thể và từ gần giống

• Xềnh xệch (tính từ): cũng chỉ tiếng động lạch cạch, nhưng thường nhẹ hơn, ít khó chịu hơn "xành xạch".
  • Tiếng bước chân xềnh xệch trên cầu thang gỗ. (Âm thanh nhẹ nhàng hơn, không gay gắt.)
• Lạch cạch (từ tượng thanh): tiếng động tương tự, thường dùng cho vật nhẹ hoặc nhỏ hơn.
  • Tiếng bát đĩa lạch cạch trong bếp. (Âm thanh va chạm của đồ sứ.)

Từ đồng nghĩa

• Lộc cộc: tiếng động từ vật nặng, thô ráp va chạm.
• Rè rè: tiếng động đều, kéo dài, thường từ máy móc hỏng.
• Cọt kẹt: tiếng động từ bản lề, cửa gỗ bị khô.

Thành ngữ liên quan

• Kêu xành xạch như xe bò: chỉ tiếng ồn khó chịu, thô ráp, gợi sự cũ kỹ, lạc hậu.
  • Cỗ máy này kêu xành xạch như xe bò, chẳng ra gì. (So sánh với phương tiện thô sơ để chê bai chất lượng.)